• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

INTERVIEW MET ROBERT BAKKER

MUZIEK DIE MIJ OPRECHT IN VERVOERING KAN BRENGEN - Nu we sinds kort weer in de pre-coronatijd zijn beland zonder anderhalve meter afstand en andere vervelende coronamaatregelen mogen platenbeurzen weer worden gehouden, zoals de grote platenbeurs in de Jaarbeurs in Utrecht op zaterdag 13 en zondag 14 november aanstaande. ‛Een snoepwinkel voor filmmuziekliefhebbers,’ noemde Robert Bakker het evenement onlangs op Facebook. Bakker is al sinds jaren een verwoed verzamelaar van filmscores. Met Score sprak hij over zijn verzameling die nog steeds uitdijt, coronapandemie of niet.

Muziek en film, dat zijn de leidraden in het leven van Robert Bakker (38), zowel in zijn jeugd als nu. ‛Zesentwintig jaar geleden had ik als twaalfjarig jongetje al een voorliefde voor orkestrale composities. Klassieke muziek werd door mijn grootvader thuis gedraaid met stukken van onder anderen Beethoven, Mozart of Tsjaikovski. Die hebben altijd mijn interesse gewekt en vormden zo de inspiratie om naar zulke muziek te luisteren.’ Film speelde eveneens een grote rol in het gezin waarin Bakker opgroeide. Regelmatig werd de bioscoop bezocht, maar ook werden thuis vaak films bekeken. ‛Wat mij nog goed voor de geest staat is dat mijn moeder destijds voor tien gulden van zaterdagmorgen tot maandagmorgen liefst vijf VHS-videobanden huurde van de videotheek. Omdat die zondag gesloten was, hadden wij het hele weekend kijkplezier. Als Discovery-Channel-Shark-Week-fan mocht ik in de schoolvakantie lekker stoer opblijven van mijn moeder om de blockbuster Jaws te bekijken op Veronica, toen nog op Nederland 2. Volgens haar was het een spannende haaienfilm die ik als haaienliefhebber niet mocht missen. Als kind had ik nog nooit van Jaws noch van John Williams noch van soundtracks gehoord.’

                                                         De cd-verzameling van Robert Bakker, mooi gerangschikt. 

Film + muziek = filmmuziek. Ergens in die jeugdjaren bij de grote haaienfilm van Steven Spielberg begon de voorliefde voor dit medium. ‛In onze donkere voorkamer begon de duistere openingsscène onderwater en werd ik tijdens de film enorm meegezogen in het spannende verhaal. Na afloop maakte de geweldige artistieke verbeeldingskracht van John Williams veel indruk op mij met zijn Oscarwinnende filmscore. Als de muziek van hem niet bij de film zou zitten, zou je simpelweg niet weten wat er aan de hand is. De score is een symfonisch meesterwerk geworden en bevat zoveel meer dan alleen “dum-dum”, dat door het wereldberoemde tweetonige haaienmotief op gang wordt gebracht. Het leek wel een soort maf filmexperiment waarin Williams de haai in muziek trager, sneller, zachter of harder kon laten klinken. Je voelt een soort oerkracht die vrijkomt voor een naderende bloeddorstige eetmachine. Vervolgens ben ik naar de plaatselijke platenzaak gelopen om te vragen of er ook muziek van de film op cd bestond, de rest is geschiedenis …..’ Bakker was gegrepen door dit voor hem nieuwe medium: ‛Deze cd die mijn eerste aangeschafte soundtrack was, heb ik thuis grijs gedraaid. Door nieuwsgierigheid en honger naar meer kom je er als jongeman achter dat John Williams veel meer prachtige, ontroerende, spannende en soms complexe filmmuziek heeft gecomponeerd. De waardering voor filmmuziek werd steeds groter en zo ben ik van filmmuziek gaan houden.’

Criteria

Voor de een is verzamelen slechts een hobby, voor de ander een bloedserieuze bezigheid met heel wat toeters en bellen. Welke criteria hanteer je? ‛Het criterium is dat het filmmuziek moet zijn, beter gezegd filmscores die de originele instrumentale muziek moeten bevatten die speciaal voor een film is gecomponeerd en opgenomen waarbij de muziek een 1-op-1 vertaling wordt met de film. Er bestaat nog weleens verwarring tussen een soundtrackalbum en de filmscore. Met een soundtrackalbum wordt meestal een compilatie van liedjes bedoeld en vaak komen die nog niet eens allemaal in de film zelf voor. Met de filmscore bedoelt men de instrumentale filmmuziek. Ik verzamel dus alleen filmscores en laat soundtrackalbums links liggen. Grease en soundtrackalbums van de films van Quentin Tarantino heb ik bijvoorbeeld niet in mijn verzameling.’ Hoeveel titels telt die op dit moment? ‛Sinds een aantal jaren houd ik een spreadsheet bij met mijn verzameling. De teller staat nu op 1470 cd’s. Sommige heb ik dubbel omdat ze opnieuw zijn uitgebracht met meer muziek of gewoon in een geremasterde versie.’

Sinds de eerste scores begin jaren ’40 van de vorige eeuw op geluidsdrager verschenen zijn er overal ter wereld fanatieke verzamelaars van scores opgestaan. Die uitgaven waren in de eerste decennia uiteraard elpees en singles en vanaf begin jaren ’80 ook cd’s. Hoe was het verzamelen in de beginjaren en kun je dat vergelijken met de situatie nu? ‛In de beginjaren kocht ik filmmuziek via de platenzaak bij ons in de stad of je moest via zijn importeur de gewenste filmtitel bestellen. Of ik reisde voor een middag naar Amsterdam om bij Fame Music op de Kalverstraat door de platen te snuffelen. Internet bestond toen nog niet echt. Van 1990 tot 2005 was de compact disc (cd) een tussenstation tussen vinyl en streamingdiensten. Zelf behoor ik tot de cd-generatie en daarom heb ik ook niet veel vinyl in mijn verzameling. Na de komst van de cd was vinyl een tijdlang helemaal afgeschreven, maar intussen zijn platen aan een serieuze comeback bezig, zélfs in streamingtijden. Om maar een voorbeeld te noemen: The Witches van Alan Silvestri is alleen maar te beluisteren op diverse streamingdiensten en kan niet meer verzameld worden op cd. Zeer spijtig! Ik geloof niet dat de cd helemaal verdwijnt, maar die zal wel tot een dieptepunt komen in de muziekindustrie. Internationaal worden er nog steeds cd’s geperst zoals speciale uitgaven van Varèse Sarabande, Quartet Records, MovieScore Media, La-La Land Records en Intrada Records. Tevens gebruik ik eBay en Discogs veelvuldig om aan minder gemakkelijke titels te komen.’

Wie de zaken goed aanpakt, doet grondig research naar nieuwe uitgaven en zoekt andere relevante info op internet op. ‛Dat laatste vind ik onder andere op diverse message boards zoals Film Score Monthly, Intrada en sommige soundtrackgroepen op Facebook. Zo word ik op de hoogte gehouden welke nieuwe releases door filmmuzieklabels worden uitgegeven. Daarnaast bieden sociale media een platform waar filmmuziekgeeks elkaar kunnen treffen. Via StreamingSoundtracks, de grootste filmmuziekinternetradio ter wereld, ben ik met leuke gesprekspartners in contact gekomen en hebben we groepsgewijs meerdere malen het Film Music Festival in Krakau bezocht.’

Favoriete componist

Wie veel schijfjes met filmmuziek in zijn bezit heeft, zal vast wel een of meer favoriete componisten hebben. Wie is de grootste volgens Bakker? ‛Hoewel mijn verzameling is begonnen met John Williams is het niet mijn favoriete componist. Jerry Goldsmith blijft in mijn optiek nog steeds de beste filmmuziekcomponist in de filmgeschiedenis. Hij had een bijzonder uniek gevoel voor harmonie en vooral voor ritme. Hij kon rare gemengde maten natuurlijker laten vloeien dan enige andere componist in de geschiedenis. Je kunt zelden plagiaat ontdekken in zijn muzikale carrière. Hij ging innovatief om met scoring in tegenstelling tot John Williams. Tuurlijk heeft Williams prachtige muziek gecomponeerd, maar hij gebruikt vaker de kracht van de herhaling in zijn leidmotieven, de welbekende kwinten (A-D en terug naar D-A) en dat maakt Williams voor mij persoonlijk minder origineel.’

Van Goldsmith verschijnt nog steeds veel muziek op cd, zoals onlangs nog een re-issue van Basic Instinct, een Deluxe Edition van Love Field en zijn afgewezen score voor The Public Eye. Bakker hoopt dat de complete versie van Hollow Man van Paul Verhoeven een van de komende jaren als een Deluxe Edition uit zal komen bij Varèse. Echt iets om naar uit te zien dus. ‛Ja, zeker als je een fan van Jerry Goldsmith bent. Ik kijk zelf ook wel eens op de message board van Film Score Monthly. Als er bijvoorbeeld een nieuwe cd uitkomt zoals Love Field van Goldsmith dan zie je meteen tien berichtjes met ordered, ordered, ordered. O.k., dan weet je weer dat Goldsmith gewoon goed verkoopt. Dat kun je ook zien bij Intrada. Titels zoals Shamus en nu de afgewezen score van The Public Eye, wie wil die nou hebben? Juist, de fans van Goldsmith.’ Wat is je favoriete score van hem? ‛Dat ligt er een beetje aan in welk humeur ik ben. Maar ik denk dat de beste score die een film echt op een hoger level heeft getild toch wel Basic Instinct is. Goldsmith heeft daarnaast ook veel muziek geschreven voor heel wat mindere films.’

Heb je ook veel Nederlandse filmmuziek in je verzameling? ‛Eigenlijk heel weinig. Mijn wens was steeds Soldaat van Oranje te bemachtigen, een van de beste Nederlandse films waarvoor Rogier van Otterloo de muziek heeft geschreven. Er is volgens mij een elpee van verschenen, maar de muziek is nog steeds niet op cd te verkrijgen of op Spotify of elders online te beluisteren, dat snap ik werkelijk niet. Maar je hebt op Spotify wel muziek uit Soldaat van Oranje van allerlei marsbandjes. Alle respect hiervoor, maar alleen die zijn nu te beluisteren.’

Waarin bestaat de fascinatie van het verzamelen van scores? ‛Ik ben scores gaan sprokkelen omdat ze mij helpen om te ontspannen, me beter te concentreren en te fantaseren over van alles en nog wat in mijn leven. Klassieke muziek heeft mij ook altijd gefascineerd, maar met filmmuziek merk je direct de eerste laag van de emotie zoals angst, liefde, verdriet, blijdschap, komisch, triomfantelijk etc … Bij klassieke muziek moet je vaak al een deel van het alfabet kennen om het beter te kunnen doorgronden. Bij filmmuziek is dat makkelijker. Daarom denk ik ook dat filmmuziek een groter publiek, met name de nieuwe generaties, meer zal aanspreken dan de traditionele klassieke muziek die we tot heden kennen. Filmmuziek is zowat het enige genre dat mij oprecht in vervoering kan brengen.’

Paul Stevelmans