• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

INTERVIEW MET JELLE DITTMAR

HET SPEELSE EN ONVERWACHTE VAN KATTEN - Vorig jaar was Poeslief: een ode aan de kat van Mark Verkerk ondanks de sluiting van de bioscopen in het najaar een bescheiden succes. Meer dan 10.000 bezoekers trok de zestig minuten durende film over kat Abatutu en talloze andere poezen en katers. Vorige week ging deel 2 in roulatie, net als het eerste deel rond dierendag. Voor de muziek werd Jelle Dittmar gevraagd. De jonge componist debuteerde verleden jaar met een speelse, gevarieerde score voor De schooltuin van dezelfde Verkerk. Over deze films en zijn vele andere activiteiten sprak hij recent met Score.

In beide delen van Poeslief speelt Abatutu de hoofdrol. Zijn grappige belevenissen in eigen land en in deel 2 in Barcelona worden afgewisseld met talloze home movies, waarin – niet verwonderlijk – soortgelijke voorvallen met katten zorgen voor een uurtje humor, verbazing en herkenning. Jelle Dittmar (26) over de opzet van de films: ‛Ze zijn voor kattenliefhebbers gemaakt maar ook door kattenliefhebbers, want iedereen kon zijn eigen filmpjes insturen om een kans te maken om in de film te komen. Volgens mij hebben we er ongeveer vierduizend gekregen en daaruit is deze bioscoopfilm mede ontstaan. Het is leuk om het publiek er zo bij te betrekken.’ Bij Poeslief 1 was Dittmar niet betrokken. Voor de muziek werd geen componist ingehuurd, in plaats daarvan werd gebruikgemaakt van zogeheten librarymuziek: door diverse componisten aangedragen hapklare composities voor een veelheid aan filmsituaties en stemmingen. Ignas van Schaick, producent van deel 1, had als regisseur van deel 2 andere muziekplannen. ‛Hij wilde voor dit deel wel een persoonlijke inbreng, al moest het ook een beetje in de stijl zijn van Poeslief 1, want dat had goed gewerkt. Met Poeslief 2 heb ik geprobeerd ervoor te zorgen er een persoonlijk randje aan te maken.’

                                                                                                     Abatutu in Poeslief 2.

Dittmar wilde aanvankelijk voor de gehele film muziek componeren. Echter, door tijdsdruk lukte dat niet en aldus werd besloten om onder de compilatieclips, de door kijkers ingestuurde home movies, librarymuziek te plaatsen. ‛Voor de fragmenten waar Abatutu rondloopt en geïnterviewd wordt, heb ik de muziek geschreven. Het gaat dan om beelden die echt professioneel zijn geschoten. Ik had liever alles gemaakt, maar qua tijdsdruk was dat echt niet te doen. Ik weet niet of we dat eerder beter hadden kunnen afspreken, maar uiteindelijk heeft het de film goed gedaan, want ik schrijf hele filmische muziek die op het randje van episch balanceert.’ De originele score kwam binnen een maand tot stand. Hoe groot is jouw aandeel originele score uiteindelijk geworden? ‛Ik denk dat 55 procent van mij is, het overgrote deel van de film dus.’

Kattenmuziek

Poeslief 2 betekent zestig minuten kijken naar katten. Houd je zelf ook van deze dieren? ‛Ik heb in mijn jeugd heel veel katten gehad. Mijn oma heeft twee jonge katjes, maar ik ga nu meer richting honden. Desalniettemin vond ik het een hartstikke leuk project om te doen, want katten en honden zorgen echt voor wat meer beleving in je huis. Dat probeerde ik met de muziek ook erin te krijgen, namelijk het speelse en onverwachte van katten. Want een kat kan zomaar vanuit een hoek onverwachts in de lucht springen en de trap oprennen; dat probeerde ik vooral in het openingsthema te vangen wanneer de titel in beeld komt.’ Heb je een bepaalde stijl of een bepaalde aanpak gebruikt? ‛Ik heb marimba’s en glockenspiel gebruikt omdat ik die heel erg speels vond klinken. Ondanks dat er meerdere stijlen door elkaar heen gaan zoals episch en Spaanse muziek heb ik steeds geprobeerd om beide instrumenten erin te verwerken, want ik vond die goed bij de katten passen.’

Poeslief 2 is vooral een film voor kinderen, in het bijzonder voor jonge kinderen. Heb je ook rekening gehouden met dit publiek? ‛Ja. Net als bij De schooltuin heb ik zoveel mogelijk in majeur gewerkt. De kattenfilm heeft volgens de kijkwijzer de certificering ‘alle leeftijden’, daarom heb ik geprobeerd de muziek niet al te zwaar en niet al te dreigend te maken, maar wel af en toe uitstapjes naar mineur te gebruiken, zolang het veilig blijft om er als klein kind naar te kijken. Verder heb ik geprobeerd om het orkestrale werk niet te ingewikkeld te maken, dus niet al teveel moeilijke lijntjes door elkaar heen, maar zoveel mogelijk laagjes die perfect op elkaar afgestemd zijn, zodat het voor kleine kinderen makkelijker te behappen is.’

Afgelopen jaar debuteerde Dittmar als filmcomponist met zijn muziek voor De schooltuin van Mark Verkerk. In deze documentaire volgen we zestig minuten lang een klas Amsterdamse basisschoolleerlingen die een jaar aan de slag gaan met het verbouwen van hun eigen groenten en bloemen. We zien de ‘cycle of life’ van het seizoen: de grond, het zaaien, groeien, oogsten, bereiden en opeten. Hoe kwam je bij deze film terecht? ‛Mijn mentor van de School of Audio Engineering in Amsterdam, waar ik momenteel in het laatste jaar zit, vertelde mij: ze zoeken nog een componist voor deze film, wil jij auditie doen hiervoor? Ik wilde dat wel en heb Mark Verkerk toen op zijn kantoor bezocht. Nadat ik hem muziek van mij had laten horen, zei hij: ik zie het wel zitten. Toen heeft hij mij een scène meegegeven en heb ik binnen een week die scène van ongeveer vijf minuten van muziek voorzien. Uiteindelijk is zo de samenwerking begonnen.’

                                                                                De schooltuin van Mark Verkerk. 

De film werd in opdracht van de gemeente Amsterdam gemaakt in het kader van honderd jaar schooltuinen. Over de opzet van de score vertelt Dittmar: ‛Het leek me leuk om een klassiek orkest te gebruiken voor de geschiedenis van de schooltuinen, de marimba’s voor de kinderen en synthesizers voor de toekomst van de schooltuin. Aldus heb je zo verleden, heden en toekomst.’ Liet Verkerk je vrij in deze aanpak? ‛Ja, vooral met de openingsscène heeft hij mij de vrijheid gegeven. Maar bij de eindscène wilde hij iets episch à la Hans Zimmer, dus daar heeft hij wel op lopen sturen maar voor de rest heeft hij mij compleet de vrijheid gegeven. Die samenwerking verliep al met al erg losjes.’ Tijdens die eindscène horen we een vette gitaarsolo. ‛Die heeft mijn vroegere muziekleraar ingespeeld. In het begin hoor je hem op de mandoline tokkelen om een zomers gevoel te krijgen en toen heb ik deels uit gunfactor maar ook omdat ik gitaar een erg mooi instrument vind, gezegd: zet er een dikke gitaarsolo onder of experimenteer ermee, vandaar dat we dat hebben ingevoegd.’ Uit heel wat scènes spreekt een flinke dosis energie, vooral wanneer de kinderen druk aan het tuinieren zijn. ‛Het was met de muziek van De schooltuin erg lastig, want die kinderen maken heel veel lawaai, die zijn heel erg enthousiast als ze hun tuintje zien. En het was ook het verzoek van Mark om de muziek uitbundig te maken, maar dan wel dusdanig dat deze niet gaat overheersen bij het geschreeuw van de kinderen die immers de hoofdrol spelen. Het was dan ook de kunst om met de muziek zowel een verhaal te vertellen als uitbundig te zijn, teneinde ervoor te zorgen dat de kinderen en de muziek mooi in balans bleven.’ De schooltuin ging in oktober vorig jaar in roulatie en heeft door achtereenvolgens een korte en langdurige sluiting van de bioscopen niet veel kijkers kunnen trekken. Afgelopen week won de film tijdens de Nationale Onderwijsweek de prijs voor Beste Nationale Onderwijsfilm. In het juryrapport werd ook de muziek van Dittmar geprezen. Op Disney Plus kan de film nu worden bekeken, de muziek is net als die van Poeslief 2 te beluisteren op Spotify.

Zoals gezegd volgt Dittmar momenteel een studie aan de School of Audio Engineering in Amsterdam, ‛om ervoor te zorgen dat ik ook in studio’s goed kan opereren. Je kunt wel theoretisch onderlegd zijn met de muziek, maar als je daarnaast ook heel goed bent in het opnemen van die muziek en het experimenteren met geluid, dan denk ik dat dat ook wel in mijn voordeel zal werken.’ Daarnaast schrijft hij dagelijks muziek voor zogeheten libraries. ‛Ik werk voor BMG Production Music in Hilversum en voor Warner Chappell in Duitsland en in Los Angeles. Met Los Angeles hebben we nu een album gemaakt en dat is voor het eerst dat ik met orkest heb gewerkt. De opnamen werden in Boedapest gemaakt en die worden dan gebruikt voor nieuwe series die op HBO Max, Disney Plus of op Netflix komen. Ik probeer nu elke dag een beetje de John Williams-regel toe te passen en één track per dag te schrijven. In negen van de tien gevallen worden die geaccepteerd door libraries en zo probeer ik een beetje in de muziekindustrie terecht te komen. En ja, de bioscoopfilms komen er een beetje bij.’

Buitenland

Ligt jouw ambitie ook in het buitenland? ‛Zeker. Nederland is een klein land op filmgebied en ik ben opgegroeid met Amerikaanse films en tv-series zoals Star Wars en Harry Potter. Ook de Britse markt spreekt me erg aan. Ik ga nu voor een muzieklibrary in Londen werken en in de stijl van de film Dunkirk ga ik een album maken met ongeveer twaalf tracks. Voor Warner Chappell in Duitsland schrijf ik een album in de stijl van de game Horizon Zero Dawn die in Nederland is gemaakt. Ik kan dus voor Nederlandse producties werken zoals De schooltuin en Poeslief 2, maar het kan ook het buitenland zijn. Uiteindelijk heeft dat laatste wel mijn voorkeur, omdat het groter is qua bereik, maar Nederland past daar zeker tussen.’

                                                                              De schooltuin van Mark Verkerk. 

Heb je ook al eens een volledige gamescore gecomponeerd? ‛Ja, dat was voor een studentenproject waarmee we in drie maanden tijd een compleet spel hebben opgezet onder de titel Rust and Dust. Die soundtrack staat ook op Spotify. Ik werk nu samen met een gamepublisher hier in Nederland voor trailers en Warner Chappell heeft gevraagd of ik bereid ben om muziek te schrijven voor games in de toekomst, dus dat is een weg die ik nu onderzoek op haalbaarheid. Want gamemuziek schrijven is totaal anders dan films. Die zijn lineair terwijl bij games de speler bepaalt wanneer hij naar het volgende level gaat. Daarvoor moet je leren om te gaan met programmeersoftware, maar dat heb ik even terzijde geschoven, omdat ik nu bezig ben een grote catalogus op te bouwen met librarymuziek en daarnaast ben ik nog bezig om mijn studie af te ronden. Ik heb het momenteel erg druk (lacht).’

Tot slot, ben jij ook verzamelaar van filmmuziek? ‛Ja, ik heb laatst de soundtrack van It Chapter Two op vinyl gekocht, want die is heel experimenteel en daar houd ik van. Ik heb ook een elpee van Ennio Morricone met zijn grootste successen. Spotify is heel handig om nieuwe muziek te ontdekken, maar je mist toch het fysiek vasthouden van het artwork, wat een kunstobject op zich is. Verder staan op een elpeehoes de credits van mensen die eraan mee hebben gewerkt, wat ook weer goed is om te weten in mijn positie. Daarnaast werkt het rustgevend om een vinylplaat uit de hoes te halen en op de platenspeler te leggen. Met Spotify heb je alle muziek die je maar kunt wensen, maar je bent niet de eigenaar van die muziek. Vinyl koop je en mag je houden, dat is een van de redenen waarom ik ben gaan verzamelen.‛

Paul Stevelmans