• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

INTERVIEW MET RUTGER REINDERS

MUZIEK DIE HAAR EIGEN WEG VINDT - In de filmtheaters draait sinds kort de beklemmende film Dirty God van Sacha Polak die eerder naam maakte met Hemel (2012) en Zurich (2015). Voor al deze films schreef haar man Rutger Reinders de muziek. De ontstaansgeschiedenis van de score voor Dirty God begon gedurende een lange reis door Europa. Eerder dit jaar werd de film op enkele prestigieuze filmfestivals vertoond. Met Score sprak Reinders onlangs over de opmerkelijke muzikale begeleiding van het wrange leven van hoofdpersonage Jade in Dirty God.

Dirty God is de eerste Engelstalige film van Sacha Polak. De opnamen vonden grotendeels in Londen plaats. Debuterend actrice Vicky Knight speelt op indringende wijze de jonge moeder Jade die door een aanval van haar ex ernstig verminkt is geraakt aan haar gezicht. Ze probeert na het ontslag uit het ziekenhuis met veel vallen en opstaan de draad weer op te pakken. Een reis naar Marrakesh voor een gezichtsoperatie strandt en maakt haar langzaam duidelijk hoe ze de toekomst tegemoet zal moeten treden. Een groot deel van de score schreef Rutger Reinders (Amsterdam, 1980) tijdens een reis van een half jaar die hij met zijn vrouw en twee kleine kinderen in een camper door Europa maakte. Het script van de film had hij vóór aanvang van de trip al gelezen en de keuze van de muziek stond ook al snel vast: een synthesizerscore die het type muziek diende weer te geven waar de hoofdpersonages van de film naar zouden luisteren. Reinders: ‛Het virus van de modulaire synthesizer heeft mij een half jaar voordat we op reis gingen gepakt. Ik heb er een paar van mijn lievelingsmodules ingestopt en alles meegenomen. Dat resulteerde in een trial-and-error-manier van werken, waarbij ik een heel scala aan moods heb gemaakt: spannend, tragisch, enz. Als er iets moois uitkwam, hield ik dat vast en deed ik er iets bij en dan dacht ik: dit vind ik tof en neem ik op de laptop op. Toen we thuis kwamen had ik op deze wijze zo’n zestig stukjes opgenomen en die zijn heel functioneel geweest in de film. Uiteindelijk zitten er twee stukjes integraal in, verder zijn er heel veel opzetjes geweest, waarvan ik gedeeltes heb gebruikt.՚ Was dit de eerste keer dat je op deze manier werkte? ‛Ja, dat is door die reis zo gekomen. Ik heb altijd een gitaar bij me. Als ik van vakantie terugkom, zijn er altijd op de een of andere manier enkele gitaarstukjes ontstaan. Nietsvermoedend heb ik alle stukjes van de reis met de camper aan het begin van de edit van de film ter beschikking gesteld. En toen bleken heel veel dingen in ieder geval qua sound en qua stijl op hun plek te vallen.՚

Afgestapt

In veruit de meeste gevallen schrijven filmcomponisten in opdracht specifieke muziek voor een aantal bijbehorende scènes. ‛Daar ben ik steeds meer van afgestapt. Er zijn heel wat mensen die vinden dat een componist op beeld moet schrijven. Ik vind dat je jezelf daarmee tekort doet. Als je je vooropgestelde ideeën loslaat en op gevoel een aantal stukken schrijft binnen een concept, dan is die muziek heel puur en authentiek. Als je dat dan onder de beelden gaat plaatsen, word je voor je het weet beloond. Ik geniet er op die manier ook veel meer van dan dat ik er lang op heb zitten zwoegen. Als ik terugkijk naar mijn eigen werk vind ik de dingen die zo hun eigen weg gevonden hebben het mooist, daar ben ik het meest trots op. Bij die geconstrueerde dingen hoor ik mezelf construeren, dat vind ik helemaal niet interessant.՚

                                                                               Vicky Knight als Jade in Dirty God.

Reinders nam tientallen uren aan muziek op. Hoe vonden die uiteindelijk hun weg naar de film? ‛In eerste instantie heb ik de muziek aan de editor en de regisseur overhandigd waarop die ermee aan de slag gingen wat heel fijn is, want zij kijken toch veel frisser naar de muziek die ik al zo goed ken. Ik ben heel erg voor die manier van werken, waarbij je de expertise van de editor en de regisseur gebruikt, want hun frisse ogen kun je niet faken. Zij komen dan terug met dingen waar je waarschijnlijk niet eens op gekomen was, omdat je in je hoofd bepaalde muziekstukken al een soort labeltje hebt gegeven.՚ Heb je ook muziekstukken moeten aanpassen? ‛Soms kwamen zij met nieuwe ideeën en dan nam ik die muziekstukjes weer terug en heb ik ze veranderd. En zo ging het regelmatig heen en weer.՚

Was je verrast door hun keuze voor de muziek? ‛Ja, bijvoorbeeld die scène op het eind, als Jade een beker heeft gewonnen op haar werk. Ik heb die muziek eerlijk gezegd niet geschreven met de film in mijn hoofd, het was een beetje eighties synth, een muziekstijl waar ik erg van houd. Ik was best verbaasd en dacht: die had ik er waarschijnlijk zelf niet eens onder geprobeerd.՚ Een muzikaal hoogtepunt is het moment in een club in Marrakesh wanneer Jade plotsklaps haar belager meent te zien alsmede enkele vogels. ‛Dat is een prachtig voorbeeld van iets wat na de reis integraal van de laptop onder de beelden is gegaan en nooit meer is weggegaan. Dat viel in één keer goed en dat is maar goed ook, want die dingen waren niet te editen. Het is een stereospoor, normaal neem je allemaal verschillende sporen op en dan kun je editen en remixen en dingetjes eruit halen en erbij opnemen.՚ Weet je nog waar je die specifieke muziek hebt geschreven? ‛Ik zou dat kunnen uitzoeken, want die files hebben oorspronkelijk allemaal een datum. Ik heb op allemaal verschillende plekken aan allemaal verschillende dingetjes zitten werken.՚

Als Jade aan het begin van de film het ziekenhuis verlaat horen we enkele korte stukjes muziek. Gaandeweg de film worden die stukken langer, luider, melodieuzer en krijgen ze een afgeronder karakter. ‛De film dicteert dat een beetje. Ik ben me er heel bewust van geweest dat we dat zo gedaan hebben, maar ik heb er niet op geanticipeerd. Sowieso kan een film in mijn ervaring, naarmate het plot vordert, meer muziek verdragen. Dat heeft ook met de spanningsboog van de kijker te maken. Om die vast te houden, moet je klimmen, wat voor verhaallijn je ook hebt. Het had natuurlijk ook vlak kunnen blijven, daar kan ook schoonheid in zitten. Maar in dit verhaal is er inderdaad steeds meer muziek.՚

                                                    Moeder (Katherine Kelly), Jade en haar kindje in Dirty God

Is voor de score van Dirty God gebruikgemaakt van akoestische instrumenten? ‛Nee, helemaal niet, en dat is nou net het mooie van de modulaire synthesizer. In de scène in de London Eye heb ik een module gebruikt die Rings heet, die doet best wel akoestisch aan. Niet elke noot die je dan aanslaat is hetzelfde. Daardoor heeft het een akoestische eigenschap in zoverre dat het zichzelf nooit herhaalt. Op die manier is het voor heel veel mensen niet vanzelfsprekend dat het een synthesizerscore is. Die hebben het gevoel dat ze er ook een soort akoestische menselijkheid in waarnemen. Dat ervaar ik als een compliment, want ik houd helemaal niet van synthese in die zin van het woord, zeg maar van plastic en namaak.՚

Rotterdam

Vlak voordat Dirty God onlangs in roulatie ging, was er een andere film met muziek van Rutger Reinders in de bioscoop te zien. God Only Knows van Mijke de Jong is een familiedrama over een getroebleerde man en zijn twee zussen. De film bevat veel dialogen, heel veel muziek valt niet te horen. ‛Klopt. Die zit in drie of vier scènes heel erg op de achtergrond, wanneer ze enkele brieven voorlezen en in een scène wanneer een van de zussen in een auto rijdt. In feite heb ik Mijke een beetje uit de brand geholpen. Ik vond dat ik daarvoor erg ruim gecrediteerd werd, wat heel lief is.՚ Beide God-films beleefden hun wereldpremière tijdens het Internationaal Filmfestival van Rotterdam eerder dit jaar. Daar was nog een film te zien met muziek van Reinders. The Best of Dorien B. van Anke Blondé is een zwarte komedie uit België die hopelijk ook in ons land te zien zal zijn. ‛Dat weet je natuurlijk nooit, maar hij heeft in Rotterdam goed gescoord in de publiekslijsten en ik hoor er goede verhalen over. Dus wie weet.՚

Reinders was al bezig met deze Belgische productie toen hij afgelopen najaar tijdens de uitreiking van de World Soundtrack Awards in Gent de prijs voor de beste Belgische score won. Die had hij geschreven voor Zagros van Sahim Omar Kalifa. Was je verrast? ‛Heel erg, omdat het best wel apart is wat ik voor Zagros had gedaan. En daarnaast als je weet hoe dat werkt in die wereld: het buitenbeentje wil nog wel eens winnen. Ik vond het heel erg leuk, ook omdat ik een beetje heb kunnen ruiken aan dat internationale podium. Het leuke van de World Soundtrack Awards is dat je met een relatief kleine prijs – best Belgium film score – tussen allemaal hele grote jongens staat. Het ziet er allemaal groots en waanzinnig uit, met een live orkest dat mij begeleidt terwijl ik door de zaal loop. Sindsdien denk ik erover mijn Nederlandse bescheidenheid opzij te zetten en te kijken of er nog meer te halen valt in de wereld.՚


                        Rutger Reinders ontvangt de World Soundtrack Award voor Zagros, 18 oktober 2018.

Een klus in het buitenland zou zo maar kunnen, want ook Dirty God heeft een internationale dimensie vanwege de locatie en de taal. Plus het opmerkelijke feit dat de film te zien was op het Sundance Film Festival in de Verenigde Staten als eerste Nederlandse film in de internationale hoofdcompetitie ooit. Daarnaast gaat de film binnenkort in Engeland, Frankrijk en België in roulatie. Heeft die internationale aandacht al geleid tot nieuwe kansen? ‛Jazeker, in die zin dat ik een Britse agent heb, maar er is nog niet direct een volgende klus. Ik krijg zoveel goede geluiden over de score van die film dat ik inderdaad vermoed dat er wel wat aankomt.՚ Zou je graag in het buitenland willen werken? ‛Ja, hoe groter de vijver van regisseurs is waar je uit kunt kiezen, des te mooier zijn de projecten die je eruit kunt vissen. Daar gaat het mij om en niet om de internationale faam. Kijk, de muziek van een film kan ook alleen maar zo goed zijn als de film. Is er wel eens een score voor een film die niet deugt genomineerd voor een Oscar? Om echt te kunnen schitteren als componist heb je een goede film nodig, daarom zou ik het echt te gek vinden om voor een goede film te kunnen werken.՚

Wie buiten de film om nog eens wil nagenieten van de originele score van Dirty God kan terecht op Spotify. Een van de stukken die hier kan worden beluisterd is Employee of the Month dat tegen het einde van de film te horen is wanneer Jade een beker heeft gewonnen op haar werk en daarmee een flinke dosis zelfvertrouwen heeft terugveroverd. ‛Dat heb ik bewerkt door er iets meer een popversie van te maken. Voor een paar van de liedjes heb ik ook vocalen opgenomen, maar die hebben de film niet gehaald. Ik wist dat dat ging gebeuren, maar ik had altijd al vocalen in mijn hoofd zitten en dan vind ik het zonde om die niet op te nemen. Maar die zijn wel op de Spotify-playlist gekomen. Ook om het iets meer poppy te maken en om het luisterbaar te maken, want daar houd ik zelf ook van. Ik ben niet voor niks in die synthesizerwereld gerold. Ik ben er nu ook alweer een beetje uit trouwens, want ik ben weer toe aan iets nieuws.՚

Paul Stevelmans