• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

INTERVIEW MET JOEP SPORCK

KORTE SPEELDUUR EN KORTE DEADLINE - Ze zijn niet weg te denken uit de bioscoop: trailers. Gemiddeld drie trailers zien we voordat de hoofdfilm begint. Onder een trailer zit ook muziek en die wordt vandaag de dag vaak speciaal gemaakt voor dit reclameproduct. Joep Sporck schreef mee aan de muziek voor de trailer van The Nutcracker and the Four Realms die deze week in Nederland in roulatie gaat. Voor Sporck is deze praktijk inmiddels zo aantrekkelijk geworden dat hij volgende week de overstap naar Hollywood maakt. Score was nog net op tijd om met hem te spreken in zijn studio in Maastricht.

De in Heerlen geboren Joep Sporck (1985) volgde aan het conservatorium in Maastricht een opleiding tot muziekdocent, waarna hij zijn studie vervolgde aan de faculteit Media & Technology aan de HKU (Hogeschool voor de Kunsten Utrecht) in Hilversum. Nog voordat hij deze opleiding voltooid had werkte hij met Maarten Spruijt voor de film Sinterklaas en het pakjes mysterie (2010). In de jaren daarna volgden meer scores voor Sinterklaas-films alsmede muziek voor een tiental korte films waaronder het opmerkelijke Weg met Willem uit 2015. Een jaar later won hij op het Filmmuziekfestival van Krakau de Young Talent Award. De opdracht bij deze wedstrijd bestond uit het schrijven van muziek bij de openingsscène van Shrek Forever After, waarvoor Harry Gregson-Williams in 2010 de muziek had geschreven. Sporck: ‛Ik had de film nog nooit gezien en ik heb hem ook bewust niet bekeken voordat ik aan de klus begon, waarvoor we twee weken de tijd hadden. Ik vond het een hele uitdagende wedstrijd omdat je zowel een goed klinkende demo moest maken alsmede een volledig uitgeorkestreerde partituur. En daar liepen heel veel componisten tegenaan; ze konden dat niet en deden daarom niet mee aan de wedstrijd. Deze scène van vijf minuten heb ik ongeveer in een week tijd gedaan.՚ Hoe heb je deze opdracht aangepakt? ‛Niet zozeer als een scène uit een grote film maar meer als een korte film, waardoor er geen lange thema’s in zitten. Het stuk is heel erg op motieven gebaseerd wat de herkenbaarheid door de verschillende scènes versterkte. Die openingsscène is ook een sprong door de tijd, er zit echt een verhaal in dus dat heb ik geprobeerd te volgen en te ondersteunen.՚

Tijdens een gala werd de winnende suite van Sporck uitgevoerd in de Tauron Arena te Krakau. De bekroning had grote gevolgen voor de aanstormende componist. ‛Als je zo’n prijs wint nadat je werk door een groot orkest is gespeeld, is dat een bewijs dat je het kunt. Je hoeft je daarna bij het netwerken niet te bewijzen om mensen geïnteresseerd te krijgen. Die interesse is er dan meteen. En dan is het vooral de kunst om je sociale pet op te zetten en niet je componistenpet. Ik denk dat filmmuziek maken voor meer dan de helft bestaat uit mensenkennis en sociale vaardigheden en voor de andere helft uit het daadwerkelijke componeren. Ik weet zeker dat er veel betere componisten zijn die deze sociale vaardigheid niet zo goed in de vingers hebben. Ik heb dan ook heel veel geleerd de afgelopen jaren. Dat vond ik ook prettig, omdat je uit je studio komt om met mensen overleg te plegen. Daar heb ik goed gebruik van gemaakt: ik ben op alle uitnodigingen afgegaan en ik heb goede contacten gelegd bij onder meer het hoofd van de filmmuziekafdeling van Fox.՚

Stoute schoenen

Een van de activiteiten waarmee Sporck tijdens zijn bezoeken aan Los Angeles in aanraking kwam is muziek voor trailers. Hoe ben je in deze wereld terechtgekomen? ‛Na het winnen van de prijs heb ik de stoute schoenen aangetrokken en heb ik in Los Angeles contact gezocht met diverse mensen en bedrijven zoals een beginnend trailermuziekbedrijf. Binnen een week had ik mijn eerste pitch binnen. Zij zijn klein gestart en inmiddels heel groot geworden en ik heb met hun mee mogen groeien. Zij onderhouden de contacten met de filmeditors en de studio’s en tussen mij en het eindproduct zit eigenlijk maar een partij en dat is dit bedrijf.՚ Wat in dit verband ook goed geholpen heeft is de muziek die Sporck jarenlang schreef voor commercials. ‛Ik heb een jaar of vijf geleden een BMW-commercial gedaan via Sizzer in Amsterdam. Die is nooit op televisie gekomen, maar het is wel een heel mooi filmpje geworden dat heel wat deuren heeft geopend voor mij. Ik zie trailers eigenlijk als commercials, de verkooptak binnen de filmwereld. Het budget ervan staat los van het budget van de film. Het is gewoon pr, dus daar is altijd wel geld voor.՚

Hoe heb je door de jaren heen tegen trailermuziek aangekeken? ‛Vroeger dacht ik heel anders over trailermuziek, ik keek zelfs een beetje neer op trailermuziekcomponisten, maar ik wist dat er ook wel een aardige cent mee te verdienen was. Op gegeven moment dacht ik: ik ga het gewoon proberen, want het lijkt me prima om het bij mijn andere werk te doen. Ik heb heel vaak op trailers van grote films mee mogen pitchen. Ze vonden mijn werk te gek, filmisch gezien, maar voor een trailer was het eigenlijk te muzikaal: te veel rijke orkestraties, teveel modulaties en dat soort dingen. In feite is trailermuziek een heel andere tak van sport: de spanningsboog is totaal anders, je hebt te maken met een vaste opbouw die je moet aanhouden en waarin je een beetje kunt variëren en verder heb je te maken met hele korte deadlines. Die zijn vergelijkbaar met de commercialwereld: bij sommige pitches heb ik twee dagen, dan krijg je de opdracht vrijdagavond en zondag moet hij weer teruggestuurd worden. Er zijn situaties geweest waarin ik wist dat de klus over acht uur af moest zijn, maar ik bleef hangen op een bepaald stuk en wat dan? Van de week had ik het ook, toen heb ik twee uur zitten hannesen op wat ik muzikaal moest gaan doen. Als je iets hebt gevonden wat enigszins werkt, moet je doorknallen om het op tijd af te krijgen. Dat alles betekent dus een hoge werkdruk. Maar dat heeft ook weer zijn voordelen als je daarna een speelfilm doet en je opeens merkt: ik kan snel werken.՚

Kun je van trailermuziek leven? ‛Ja, er zijn genoeg componisten die alleen maar trailermuziek doen en die daar bewust voor kiezen. Omdat ze van mening zijn dat de druk bij filmmuziek – in Hollywood in ieder geval – nog hoger kan zijn dan bij trailermuziek. Bij een trailer werk je in het begin meestal met een paar componisten waarvan er een of twee overblijven. Maar als je een speelfilm eenmaal hebt, dan ben jij de man en dan moet je presteren en daar kleven grotere risico’s aan.՚

Meerdere componisten

Waarom zijn er meerdere componisten betrokken bij één enkele trailer? ‛Soms worden er briefs verstuurd naar tig componisten via verschillende bedrijven en soms werken ze exclusief met één bedrijf samen. Het verschilt heel erg. Je moet je altijd proberen te onderscheiden, waardoor je vaak een keuze moet maken: houd ik me heel erg aan wat het bedrijf precies wil of ga ik toch iets toevoegen wat ze me niet hebben gevraagd, wat heel moeilijk is binnen die twee minuten van een trailer.՚ Is het toch nog mogelijk dat je je onderscheidt? ‛Ja, absoluut. Ik heb nu een pitch lopen voor een trailer voor een dramafilm. Daar wilden ze gek genoeg een melodie in hebben met een bepaald instrumentarium. In plaats daarvan heb ik dat met allerlei gekke speelmaniertjes, met pennen en weet ik wat allemaal, opgenomen en zelf gesampled waardoor de instrumenten op een unieke manier klinken. Verder voeg ik nog wel eens live vocalen toe. Mijn vrouw zingt heel mooi en zo kun je eigen klanken toevoegen in plaats van de samples die iedereen gebruikt. Ook zelf dingen inspelen op snaarinstrumenten en percussie is belangrijk tegenwoordig. Het siert als je zelf met die djembé of op die grote trom nog een extra laag toe kunt voegen.՚

Afgelopen zomer was de eerste trailer met muziek van Sporck te zien in de bioscoop: Incredibles 2. Een groot deel van de gebruikte muziek was van hem, de rest van andere componisten, zonder officiële credit overigens. Hoe heb je deze grote productie binnengehaald? ‛Ik werk ook bij het bedrijf Project Sam van Maarten Spruijt en we hadden net een nieuwe library gedaan met bigbandgeluiden. Ik had al heel wat demo’s gemaakt, gek genoeg allemaal in de stijl van de eerste Incredibles. Toen die pitch binnenkwam heb ik die in één dag gemaakt, en ik had nog de griep ook. Maar toen ik die opdracht binnen zag komen, dacht ik: dit moet ik doen. Ik had die library al waarmee ik mij kon onderscheiden, dus dat was het juiste moment om deze klus te doen.՚ Had je al muziek van Michael Giacchino voor de film gehoord toen je begon? ‛Nee, die is wel duidelijk gebaseerd op de muziek van deel 1. Die soundtrack ken ik goed en er was het verzoek dat het daarmee te maken moest hebben. Dat hoor je dan ook uiteindelijk in de trailer.՚

Zijn volgende trailermuziek valt alweer een tijdje te beluisteren. The Nutcracker and the Four Realms van Lasse Hallström en Joe Johnston gaat op 1 november in roulatie in Nederland. Deze sprookjesfilm van Disney is losjes gebaseerd op het befaamde verhaal over de notenkraker. ‛Er komen veel Disney-films uit momenteel en dan ben ik heel veel aan het mee pitchen. Het zijn vaak bestaande melodieën of thema’s waarmee iets op een trailermanier moet worden gedaan en op de een of andere manier vragen ze me er altijd voor. En dan mag je aan de slag met die bekende thema’s en orkestraties van Tsjajkovski. Ik heb echt geprobeerd iets erin te laten van hem. Alles wat je hoort is zelf ingespeeld.՚ Is deze trailermuziek helemaal van jou? ‛Nee, de andere componisten ken ik alleen online. En er zitten er misschien nog meer in. Bij de ene trailer zit er meer muziek in van jou dan in de andere. Soms is het maar een klein stukje, soms is het echt een groot stuk, dus het verschilt heel erg.՚ Wanneer ben je begonnen aan deze opdracht? ‛Een jaar geleden. Daarna heb ik helaas niks meer gehoord, waarna ik enkele wijzigingen moest doen en toen was het inmiddels vier of vijf maanden later. Je weet niet precies wat ze gebruiken totdat je hoort dat ze het gaan gebruiken en je het contract ontvangt.՚

Kun je zeggen dat er sprake is van een moordende concurrentie in de wereld van trailermuziek? ‛Jazeker, maar dat vind ik ook van de filmmuziekmarkt. Trailermuziek is heel erg hip, veel jonge mensen denken dat het iets is wat je snel kunt leren. Er worden online workshops gegeven, waar je honderd dollar voor betaalt waarna je je trailermuziekcomponist mag noemen. Uiteindelijk kan dat niet, je moet echt een filmmuziekachtergrond hebben om die muziek te kunnen maken.՚ Muzikale experimenten of avant-gardistische dingen zijn gezien de korte speelduur vast moeilijk? ‛Klopt, heel af en toe krijg je er de kans voor, dan heb je drie of vier dagen de tijd en wordt er ook gevraagd naar iets nieuws en zoiets vind ik boeiend. Maar het heeft weinig zin om helemaal je eigen ding te doen. Het kan wel, maar dan moet je dat als een bonustrack doen. Dus eerst maken wat ze vragen. Het is vergelijkbaar met de reclamewereld.՚

Verhuizing

Dat Sporck deze bijzondere filmmuziekvorm serieus neemt en op dit gebied verder wil groeien blijkt uit zijn aanstaande verhuizing naar Los Angeles. Waarom heb je dit ingrijpende besluit genomen? ‛De belangrijkste reden is dat het grootste deel van mijn werk op het moment uit Hollywood komt. Wat betekent dat ik met hele korte deadlines aan de slag moet gaan en vaak ‘s nachts aan het werk ben door het tijdsverschil. Rond een uur of vijf ‘s avonds start voor mij vaak de echte creatieve dag. Dan komen de nieuwe pitches binnen of de nieuwe feedback en dat betekent vaak tot drie, vier uur ‘s nachts doorwerken. In drukke periodes denk ik wel eens: woonde ik maar daar. Daarnaast moet ik me ook regelmatig laten zien. Ik ben de afgelopen jaren zeker twee keer per jaar op en neer gevlogen. Vooral voor meetings en dat soort dingen en iedere keer als ik daar geweest ben kom ik weer thuis met een koffertje vol werk, wat erg prettig is natuurlijk. Nadat ik de prijs in Krakau had gewonnen heb ik heel wat nieuwe mensen leren kennen die me ook in Hollywood hebben uitgenodigd. Daar heb ik gretig gebruik van gemaakt, dus ik heb echt wel een fijn netwerk opgebouwd waar ik nog steeds mee bezig ben. Iedereen zei: kom hiernaartoe. Ze hebben me heel erg goed geholpen bijvoorbeeld bij het werkvisum, bepaalde documenten en aanbevelingsbrieven.՚

Wat verwacht je van je verblijf in Los Angeles? ‛In principe wil ik voortzetten wat ik hier al voor de trailerbedrijven heb gedaan, maar ik hoop korter op de bron te zitten en meer betrokken te worden bij werken met beeld. Nu is het vaak zo dat ik het beeld niet opgestuurd krijg. Dat is wel mogelijk als ik daar woon. Ik kan dan ook voor overleg naar de studio en dan kunnen we kijken naar de verschillende opties. Ook kan ik de contacten beter aanhalen, bijvoorbeeld met de filmeditors en de muziekproducers en verder gemakkelijker in nieuwe projecten rollen.՚ Een agent in Hollywood heeft Sporck niet. ‛Uiteindelijk zou ik dat heel graag willen, maar dan moet je ook maar net de juiste agent tegenkomen. Op dit moment denk ik dat dat niet zoveel zin heeft, want bij trailers heb je niet echt een agent nodig, je bent in feite zelfvoorzienend. Ik moet me eerst eens goed nestelen en nog een paar projecten doen en dan kan ik met mijn nieuwe portfolio bij de studio’s aankloppen. Maar dan wil ik meer richting de filmmuziek gaan, want mijn uiteindelijke doel is om via trailers terug te gaan naar films.՚

                 Joep Sporck speelt nog een laatste keer gitaar in zijn studio in Maastricht. Foto: Rob Oostwegel.

Van contracten is evenmin sprake, wel zijn er al enkele samenwerkingsverbanden. ‛Ik ga met drie partijen samenwerken: met componist Laurent Eyquem, met wie ik al heb samengewerkt, met het librarymuziekbedrijf van Jeff Rona en met een trailermuziekbedrijf waarvoor ik al werkzaam ben. In principe zijn het geen bindende contracten, maar ik heb voor het visum wel moeten aantonen dat er werk voor me ligt en hoeveel ik ermee ga verdienen.՚ En wat nieuwe trailers betreft is het natuurlijk zaak om oren en ogen steeds open te houden. ‛Ik hoor al heel lang van te voren dat ze die gaan maken. Bij sommige projecten word je heel vroeg betrokken.՚

Neem je in de toekomst aan de andere kant van de wereld een opdracht uit Nederland nog aan? ‛Ja, dat denk ik wel. Zo is er een documentaire die ik volgend jaar ga doen in Nederland voor de KRO-NCRV. Ik vind het heel erg leuk om die contacten aan te houden. Het is niet zo dat ik alleen maar voor grote producties wil werken. Ik wil vooral een stapje hoger komen en op filmgebied proberen internationaal mee te kunnen draaien.՚ We zijn Joep Sporck nog lang niet kwijt. Nederlandse films hebben ook trailers.

Paul Stevelmans