• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

INTERVIEW MET JEFF BEAL

Dit weekend zal Jeff Beal twee uitvoeringen van zijn House of Cards Symphony in Nederland dirigeren. In Utrecht en Amsterdam kan het publiek genieten van de meesterlijke score die hij schreef voor de inmiddels vier seizoenen van deze populaire serie over intriges in de Amerikaanse politiek. Met Score sprak Beal vorig jaar tijdens het Filmfestival van Gent over het belang van het spelen van muziek voor film en televisie in de concertzaal.

Jeff Beal (1963) schrijft al vanaf zijn 25ste muziek voor film en televisie. Met zijn score voor Pollock (2000) van Ed Harris brak hij door in de filmwereld. Voor dezelfde regisseur schreef hij de westernscore van Appaloosa (2008). Meer bekendheid verwierf hij dankzij talloze scores voor tv-series als Carnivàle (2003-2005), Rome (2005-2007), Ugly Betty (2006-2009) en House of Cards (2013-2016). Ook voor documentaires was hij werkzaam zoals het vorig jaar ook in Nederland vertoonde Weiner. Beals hart ligt evenzeer hij orkestrale filmmuziek als jazzmuziek, die hij onder meer in de hoedanigheid van trompetspeler opnam voor diverse albums.

Waarom is het zo belangrijk om televisie- en filmmuziek in de concertzaal te spelen? Jeff Beal: ‛Niet zozeer omwille van de componisten die deze muziek componeerden. Ik denk meer vanwege de toekomst van de concertzaal. We beschouwen een symfonieorkest als iets ouderwets, iets uit het verleden. Heel veel jongeren die videogames spelen, naar Netflix kijken of naar de film gaan hebben geen idee dat veel van wat ze hier horen een link heeft met de concertzaal. Ik ben gek op deze concerttraditie, ik maak er deel van uit. Iedere vorm van kunst moet groeien en ook de muziekcanon moet floreren, anders gaat hij verloren. Muziek die wordt geschreven voor film, excellente filmmuziek dus, verdient het om voort te leven in de concertzaal. Want daardoor ontstaat voor het publiek een gedeelde ervaring waarbij deze muziek betekenisvol wordt voor het tijdperk waarin dat publiek leeft. Ik houd van de klassieke canon: ik bewonder Stravinsky en Bartók, Beethoven en Brahms. Maar net zo goed houd ik van John Williams, Jerry Goldsmith en Ennio Morricone. Wanneer de overweldigende muziek die deze mensen hebben geschreven de concertzaal bereikt, dan kunnen we spreken van een waardevolle trend.՚

Tijdens het laatst gehouden Filmfestival van Gent werd voor het eerst een World Soundtrack Award uitgereikt voor de beste score voor televisie. Die nieuwe prijs ging – niet geheel verrassend – naar de muziek die Jeff Beal had geschreven voor House of Cards. Betekent deze prijs dat nu het belang van muziek voor televisie eindelijk wordt erkend? ‛Absoluut. Ik was zeer verheugd dat deze categorie erbij kwam. En wel op het juiste moment, aangezien James Newton Howard – net als ik genomineerd voor een Emmy, hij voor de muziek voor een boeiende HBO-miniserie over Lyndon Baines Johnson – een paar maanden geleden in een interview zei: ‛Veel muziek die momenteel wordt geschreven is muziek voor televisie.՚ Daar ben ik het roerend mee eens. Ik vind dan ook dat dit het juiste moment is om recht te doen aan al deze muzikale hoogtepunten voor het kleine scherm van componisten uit de gehele wereld.՚

Bevinden we ons in de Gouden Eeuw van televisie met spraakmakende series als Game of Thrones, Stranger Things, Homeland en House of Cards? ‛Dat is lastig om te zeggen, maar ik denk wel dat we er midden in zitten, hoewel: eigenlijk betreft het een tweede gouden periode. De eerste beleefden we in de jaren ’60 en ’70. Maar de huidige opleving ging echt van start rond het jaar 2000 met HBO en de opkomst van digitale kabelnetwerken. Die kenden geen reclame en omdat er abonnees waren en niemand zich zorgen hoefde te maken over kijkcijfers konden nu uitgebreide verhalen worden verteld. Daardoor kon goed worden geïnvesteerd in kwaliteit en talent wat resulteerde in series als The Sopranos en The Wire en ook Rome, een serie waar ik zelf aan heb meegewerkt. Die series blonken allemaal uit in een hoogwaardige production value. Een echte doorbraak volgde dankzij technologische ontwikkelingen en daarnaast sinds een jaar of vijf vooral door de opkomst van Netflix en de mogelijkheid tot binge watching waarbij de kijker zelf bepaalt waarnaar en hoe hij kijkt en natuurlijk ook hoe lang. Maar ook Amazon, Showtime en andere bedrijven maken fantastische programma’s. Wij componisten voelden ons als zigeuners: we vroegen ons steeds af wat de volgende plek zou zijn waar het allemaal ging gebeuren. Uiteindelijk spoedde al het talent zich naar de plek waar het dan gebeurde, aangezien de componisten hier veel vrijheid kregen om hun eigen muziek te scheppen. En kijk eens naar al die geweldige filmmakers als David Fincher, Steven Soderbergh en Kevin Spacey die bij de televisie een nieuw thuis hebben gevonden.՚

Zoals gezegd is er op technologisch gebied veel veranderd. ‛Dankzij de nieuwste technologische ontwikkelingen is de beleving van de kijker thuis sterk verbeterd: we hebben betere beeldschermen, 4K weergave en het geluid is beter. Veel mensen beschikken over een huisbioscoop, waardoor thuis kijken en luisteren meer is gaan lijken op een bioscoop. Wij mensen uit de filmwereld zien deze ontwikkelingen uiteraard ook. Wij kunnen die nieuwe kijkervaring voor de mensen thuis waarmaken.՚ In hoeverre is deze nieuwe kijkervaring van invloed op jouw composities? ‛Kijk, in vroeger tijden hadden we een klein scherm met kleine speakers waardoor je de mensen moeilijk kon bereiken. Vaak werd muziek gebruikt om ervoor te zorgen dat de kijkers tijdens reclameblokken niet van zender wisselden. Componisten werden gevraagd om heel veel snelle muziek te schrijven en dat was verkeerd. Door de kijkers serieus te nemen trek je met je muziek meer hun aandacht. Je schotelt hun de ervaring van de bioscoop voor waarbij dankzij een gevoel van ruimte en verschillende ritmes een filmische dimensie ontstaat waardoor je als componist een groter muziekvolume kunt creëren evenals een rijkere soort muziek. Ik kan op die manier orkestraal schrijven en qua geluid een breder spectrum bestrijken. Dit kun je allemaal thuis in je eigen bioscoop horen.՚

Is muziek componeren voor film anders dan voor televisie? ‛Eigenlijk niet. Het is een identiek proces waarbij je steeds probeert met muzikale middelen een verhaal na te vertellen. Of zoals Ryuichi Sakamoto onlangs zei: ‛Voor een film herschrijf je hetzelfde stukje muziek twintig keer. Voor televisie schrijf je twintig keer zoveel muziek.՚ In zekere zin moet je voor televisie inderdaad veel meer schrijven en juist dat boeit me zo, want ik improviseer graag en ik zit boordevol nieuwe ideeën. Ik vind het prachtig dat ik in staat word gesteld om een langere score te mogen schrijven zoals een heel seizoen van House of Cards. Je kunt het vergelijken met een dertien uur durende film. Ik kan dus muziek schrijven op een brede, welhaast opera-achtige schaal, zo je wil.՚

Kijk je uit naar de twee opvoeringen in Nederland? ‛Zeer zeker. Ik ben best trots op House of Cards in Concert, een avondvullend programma met muziek die ik zelf dirigeer en waarbij ik op de trompet speel. Op de achtergrond zijn beelden van de serie te zien. Het is dus een waar multimedia event geworden. De première vond afgelopen juli plaats in het Kennedy Center in Washington D.C. Volgens mij waren wij de eersten die een avondvullend concert brachten met muziek uit een lopende tv-serie. Net zo’n belevenis vind ik trouwens de tournee van Game of Thrones. Als je me een paar jaar geleden, toen ik over dit project aan het dromen was, had verteld dat twee van mijn uitvoeringen zouden plaatsvinden in het Kennedy Center en in het Concertgebouw – twee van de meest vooraanstaande concertpodia ter wereld – dan had ik gezegd: Je bent gek! Het mooie is dat het mij de mogelijkheid biedt om mijn muziek te delen met het publiek, daarnaast is het voor de liefhebbers leuk om de muziek op een andere manier te beleven. Ik heb deze uitvoeringen heel zorgvuldig voorbereid. Ik wilde niet het kijken naar de serie simpelweg nabootsen. Het gaat meer om een poëtische versie van de serie zonder dialogen. Ik heb enkele videomontages laten toevoegen die bestaan uit een reeks historische, politieke kwesties uit zowel Rusland als de Verenigde Staten. Daardoor wordt het voor de kijker een bredere belevenis.՚

Is dit multimediaproject jouw grootste wapenfeit tot nu toe? ‛Als ik jou vijf jaar geleden had verteld dat mijn meest bekende compositie de muziek zou zijn die ik zou schrijven voor een serie die niet werd uitgezonden, maar te zien zou zijn op internet, dan zou je hebben gezegd: ben je gestoord? Terwijl ik de laatste jaren op tournee ben, voel ik steeds vaker een zekere trots wanneer ik besef dat ik muziek heb gecomponeerd die een reis om de wereld maakt. Dit project is een soort visitekaartje van me geworden. Boeiend hieraan is dat ik op deze wijze in de nabije toekomst mensen kennis kan laten nemen van andere muziek die ik heb geschreven. Ik hoop dat ik na House of Cards in Concert terug kan keren op de concertpodia met een fluitconcert dat ik heb geschreven. Ik componeer veel concertante muziek. Ik vind de gedachte dan ook aantrekkelijk om op langere termijn andere projecten te doen zoals een combinatie van filmmuziek met klassieke stukken.՚

House of Cards in Concert:

22 april - Amsterdam, Concertgebouw

23 april - Utrecht, Tivoli Vredenburg

Een langere versie van dit interview verschijnt binnenkort in Score 192.

Paul Stevelmans